މިދިޔަ އަހަރު ރާއްޖޭގައި ޓީބީ ގެ 148 ކޭސް ރިޕޯޓުކުރި: އެޗްޕީއޭ

24 މާރިޗު އަކީ ދުނިޔޭގެ ޓީބީ ދުވަހުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަ ކުރާ ދުވަހެވެ. މި ދުވަސް ފާހަގަކުރުމުގައި އެންމެ އިސްކަމެއް ދެވެނީ މި ބައްޔާމެދު މީހުންގެ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކޮށް ބަލިން ރައްކާތެރިވެ ތިބުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަމާއި ބަލިޖެހުމުން ފަރުވާ ހޯދާނެގޮތާ މެދު މަޢުލޫމާތު ފޯރުކޮށް ދިނުމަށެވެ.2025  ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ ޓީބީ ދުވަހަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝިޢާރަކީ Yes! We Can End TB: Commit, Invest, Deliver އެވެ. ޓީބީ އަކީ މައިކޯބެކްޓީރިއަމް ޓިއުބަރކިއުލޯސިސް ކިޔާ ބެކްޓީރިއާއެއްގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބައްޔެކެވެ. މި ބަލި އެންމެ އާންމުކޮށް ޖެހެނީ ފުއްޕާމެއަށެވެ. ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ގުނަވަންތަކަށްވެސް މި ބަލި ޖެހެއެވެ. ޓީބީ ބަލި ގައިންގަޔަށް ފެތުރެނީ ހަމައެކަނި ފުއްޕާމެއަށް ޓީބީ ޖެހި، ކުޅުން ޖަރާސީމު ފެންނަ ބަލިމީހުންގެ ފަރާތުންނެވެ. ފުއްޕާމެއަށް ޓީބީ ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ޓީބީގެ ޖަރާސީމު ކުޅުން ފެންނަ މީހަކު ކެއްސައި ކިނބިހި އަޅައި ނުވަތަ ކުޅުޖެމުން، ވައިގެ ތެރެއަށް ބޭރުވާ ޖަރާސީމުތައް އެހެން މީހެއްގެ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ތެރެއަށް ވާސިލުވުމުންނެވެ. ޓީބީއަށް ދެވޭ ފަރުވާއަކީ މަދުވެގެން 6 މަސްދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ދެވޭ ފަރުވާއެކެވެ. ފުރިހަމައަށް ފަރުވާ ކުރެވިއްޖެނަމަ، މި ބައްޔަކީ ފަސޭހަކުރެވޭ ބައްޔެކެވެ. ބަލީގެ ފަރުވާ ފުރިހަމަނުކުރެއްވިޖެނަމަ ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެ ބޭހަށް ނުގުޑާ ޓީބީ ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ. މި ބަލީގެ ފަރުވާއަކީ ޞިއްޙީ މަސައްކަތްތެރިއެއްގެ ސީދާ ބެލުމުގެ ދަށުން ދެވޭ ފަރުވާއެކެވެ. ރާއްޖޭގައި ވެސް 1994ން ފެށިގެން ޓީބީ އަށް ފަރުވާދެމުން ގެންދަނީ ޑައިރެކްޓްލީ އޮބްޒަރވްޑް ޓްރީޓްމްންޓް (DOT) އުސޫލުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާގެ 2023 ވަނަ އަހަރުގެ ތަފާސް ހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުގައި ޓީބީ ބަލީގައި ދުނިޔެއިން 1.2 މިލިއަން މީހުން މަރުވެފައިވެއެވެ. އަދި 2023 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔެއިން 10.8 މިލިއަން މީހުންނަށް މި ބަލި ޖެހިފައިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ 6 މިލިއަން ފިރިހެނުންނާއި 3.6 މިލިއަން އަންހެނުން އަދި 1.3 މިލިއަން ކުޑަކުދިންނެވެ. ރާއްޖޭގެ ތަފާސް ހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު 2024 ވަނަ އަހަރު ޓީބީގެ  148ކޭސް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވެއެވެ. ޓިއުބަރކިއުލޯސިސް، ޓީބީ ރާއްޖޭން ނައްތާލުމަށް ކުރާ މަސައްކަތް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އެމަނިކުފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ ދުނިޔޭގެ ޓީބީ ދުވަހާ ގުޅިގެން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ހިއްސާކުރެއްވި ޕޯސްޓެއްގައެވެ.

On #WorldTuberculosisDay, we reaffirm our commitment to ending TB. We are among one of the five nations to achieve ‎70%‎ case detection & ‎85%‎ cure rates since 1998. Today, we are dedicated to strengthening our efforts with free Tuberculosis Preventive Treatment (TPT) and renewed… pic.twitter.com/9GXJMRMqe2

— Dr Mohamed Muizzu (@MMuizzu) March 24, 2025

ޓީބީގެ އަލާމަތްތައް

• ކުއްލިއަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ލުއިވުން
• ވަރުދެރަވުން
• ހީކެރުވުން އަދި އާދަޔާ ހިލާފަށް ދާހިއްލުން
• ހުންއައުން
• މޭގައި ރިއްސުން އަދި ކެއްސާފައި އަންނަ ދަވާގައި ލޭހުރުން
• 2 ހަފްތާއަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސްވަންދެން ކެއްސުން

ޓީބީ ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އެންމެ ބޮޑީ ކޮންބަޔަކަށް

• ދިގުމުއްދަތަށް ބޭސްފަރުވާކުރަމުންދާ ފަރާތްތައް އަދި ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމު ބަލިކަށިވެފައިވާ މީހުން

)   ހަކުރުބަލި/ކެންސަރު ބަލި/ ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަނެއް ބަދަލު ކޮށްފައިވާ މީހުން/ އެއިޑްސް ބަލީގެ މީހުން)

• ބީސީޖީ ވެކްސިން ފުރިހަމަ ނުވާ 5 އަހަރުން ދަށުގެ ކުދިން
• ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލު ކުރާ މީހުން
• އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުން

ޓީބީ ބަލިން ރައްކާތެރިވުން

• ޓީބީ ޖަރާސީމު ހުރިކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ޔަގީން ކުރުމަށް ޓީބީއަށް ޓެސްޓްކޮށް އަވަހަށް ފަރުވާ ހޯދުން
• ކެއްސާ، ކިނބިހި އަޅާ އިރު އަނގަޔާއި ނޭފަތް ރަނގަޅަށް ނިވާކުރުން
• ތަންތަނަށް ކުޅު ނުޖެހުން – (ވަކި ހާއްސަ އެއްޗަކަށް ނުވަތަ ޓިޝޫ ފަދަ އެއްޗަކަށް ކުޅު ޖަހާ ރައްކާތެރި ގޮތުގައި ނައްތާލުން)
• ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހަކު ދިރިއުޅޭނަމަ ގޭގައި ރަނގަޅަށް ވައި ދައުރުވާހެން ބެހެއްޓުން

ހެލްތު މިނިސްޓްރީން ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރިއަށް ގެންދަނީ ސިޔާސަތުތައް ހަރުދަނާކޮށް، އަވަހަށް ބަލި ދެނެގަނެވޭނެކަން ކަށަވަރުކޮށް، ރާއްޖެއަކީ ޓީބީ ނެތް ޤައުމަކަށް ހެދުމަށް ކަމަށެވެ.

This #WorldTBDay, we continue to strengthen policies, ensure early detection, and provide treatment for a TB-free Maldives. #WorldTBDay2025#EndTB#RoadhaigeRoohu pic.twitter.com/PJaf3s6B4U

— Ministry of Health (@MoHmv) March 24, 2025

ދުނިޔޭގެ ޓީބީގެ ހާލަތަށްބަލާއިރު ދުނިޔެއިން ޓީބީ ނައްތާލުމަށް ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާއިން ވަނީ 2014 ވަނަ އަހަރުގެ ވޯލްޑް ހެލްތު އެސަމްބްލީގައި މި ބަލި މަދު ކުރުމަށް "އެންޑް ޓީބީ" ގެނަމުގައި ސްޓްރެޓެޖީއެއް ކަނޑައަޅާފައެވެ. މި ސްޓްރެޓަޖީގެ ދަށުން ރާއްޖެއިންވެސް ވަނީ 2030 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ރާއްޖެއިން ޓީބީ ބަލި އާއްމު ޞިއްޙަތަށް ނުރައްކާ ނުވާ ވަރަށް މަދު ކުރެވިފައިވާ ގައުމެއްކަމުގައި ކަނޑައެޅުމަށް މަސައްކަތް ފަށާފައެވެ. މިގޮތުން ރާއްޖޭގެ 100 ރަށެއްގައި ޓީބީ ނައްތާލެވިފައިވާ ކަމަށް ކަނޑައެޅުމަށް މަސައްކަތްތައް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ. ރާއްޖެއިން ޓީބީ ނައްތާލުމުގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށް އަމާޒުކޮށްގެން 2018 ވަނަ އަހަރު ސްޓްރެޓެޖިކް ޕްލޭނެއް އެކުލަވާލާ، މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ ފަންނީ ގައިޑްލައިންތައް މިހާރު ވަނީ ތައްޔާރުކުރެވިފައެވެ.